تبلیغات
saeedfallah - نقش بانک‌ها در تنظیم رفتار شهروندی
 
درباره وبلاگ


سعید فلاح: دکتری مدیریت استراتژیک
مدرس دانشگاه، مشاور مدیریت
saeedfallah4167@gmail.com

مدیر وبلاگ : Saeed Fallah
نویسندگان
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
saeedfallah
صفحه نخست             تماس با مدیر           پست الکترونیک               RSS                  ATOM
پنجشنبه 28 اردیبهشت 1391 :: نویسنده : Saeed Fallah

مقدمه

صنعت بانکداری جزو سه صنعت بزرگ دنیا محسوب میشود. حجم سپرده‌های بانکی در سال 2008 حدود 90 هزار میلیارد دلار بوده که پیش‌بینی می‌شود تا سال 2013 با 58% رشد به رقمی بالغ بر 144 هزار میلیارد دلار برسد. درحالی‌که تولیدناخالص ملی (GDP) کل دنیا در سال 2008 حدود 70 هزارمیلیارد دلار بوده است. همچنین تولید ناخالص ملی کشور امریکا درسال 2011 حدود 15هزار میلیارد دلار و تولیدناخالص ملی (GDP) کل دنیا 78هزارمیلیارد دلار بوده است. مقایسه‌ی حجم سپرده‌های بانکی با تولیدناخالص ملینشان می‌دهد رقم کل حجم سپرده‌های بانکی از کل GDP دنیا بیشتر است که این امر حاکی از نقش بسیار پر رنگ اقتصادی بانک‌ها دارد. حال این سوال پیش می‌آیدکه نقش غیراقتصادی بانک‌ها در زندگی روزمره انسان‌ها چیست؟ به‌عبارت دیگر، آیا بانک‌ها با این حجم بالای سرمایه‌ای که دراختیار دارند تنها کارکرد اقتصادی داشته یا اینکه علاوه‌بر وظایف اقتصادی خود دارای کارکرد غیر اقتصادی نیز هستند؟ در این مقاله سعی می‌شود نقش بانک‌ها در تنظیم رفتار شهروندی مورد بررسی قرار گیرد.

معرفی سامانه اعتبارسنجی  (Credit Bureau System)

سامانه اعتبارسنجی سیستمی است که با جمع‌آوری، سامان‌دهی، تلفیق، تطبیق و پردازش اطلاعات اعتباری مشتریان این امکان را به بانکها و موسسات مالی و اعتباری می دهد تا ضمن حصول شناخت مناسب از مشتری، تصمیم سریع، مناسب و کم ریسک و عادلانه ای را در اعطای تسهیلات اتخاذ نمایند. این سامانه‌ها در دنیا با نام ""Credit Bureau یا ""Credit Reporting Agency شناخته شده است. هدف اصلی سامانه اعتبارسنجی فراهم‌نمودن اطلاعات مورد نیاز در خصوص سابقه و نحوه بازپرداخت اقساط تسهیلات دریافتی مشتری در نظام بانکی و اعتباری در قالب گزارش‌های مختلف اعتباری می‌باشد. با استفاده از اطلاعات موجود در گزارش‌های اعتباری سامانه می‌توان ضمن کسب شناخت مناسب از مشتری، تمایل وی در بازپرداخت اقساط تسهیلات آتی را برآورد نمود. از همین‌رو گزارش‌های سامانه کمک ویژه‌ای را در تسهیل و تسریع فرایند ارزیابی و اعطای تسهیلات‌ بانک‌ها و اعضای سامانه می‌نمایند. سامانه اعتبارسنجی پنج نوع گزارش اعتباری مختلف را در مورد مشتری ارائه می‌نماید. این گزارش‌ها شامل آمار استعلام، پایه، استاندارد، پیشرفته و سوابق می‌باشند. هر یک از این گزارش‌ها جوانب مختلف رفتار اعتباری مشتری را مورد توجه قرار می‌دهد و کاربران می‌توانند با توجه به نیاز اطلاعاتی خود و میزان تفصیل بررسی‌های خود، گزارش مناسب را انتخاب و دریافت نمایند. از جمله مشخصه‌های مهم سامانه اعتبارسنجی می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

- سادگی، سهولت کار و قابل فهم بودن فضای آن برای کاربران

- انطباق اجزای آن با داده‌ها و آیتم‌های اطلاعاتی موجود در نظام بانکی کشور

- استعلام برخط و لحظه‌ای اطلاعات اعتباری مشتریان از سامانه

- امکان مشاهده تغییرات در سوابق اعلامی مشتری در نظام بانکی

شایان ذکر است این سامانه مثل هر سیستم دیگری خالی از ایراد نیست که پرداختن به نواقص آن موردبحث این مقاله نیست.

فلسفه وجودی سامانه اعتبارسنجی

فلسفه وجودی سامانه اعتبارسنجی عبارت است از وجود تئوری عدم تقارن اطلاعات(Information Asymmetry بین فروشنده و خریدار و تلاش برای کاهش آن، کمک به تدوین گزارشات مشورتی و تصمیم‌ساز و در نهایت  کمک به بررسی اهلیت اعتباری مشتری.

آقای آکرلوف( George Akerlof) ، اقتصاددان امریکایی، در سال1970 موضوع عدم تقارن اطلاعاتی را با ارائه قضیه لیمو مطرح کرد و در سال 2001 جایزه نوبل را دراین خصوص دریافت کرد. همان‌طور که قبلاً توضیح داده شد یکی از دلایل ایجاد سامانه‌ اعتبارسنجی موضوع عدم تقارن اطلاعاتی است که به «قضیه لیمو»  (The Market for Lemons: Quality Uncertainty and the Market Mechanism) نیز معروف است. این قضیه بیان می‌کند اطمینان کامل از کیفیت ارائه شده محصول یا خدمت آن‌طور که در ابتدا توسط فروشنده یا ارا‌ئه‌دهنده خدمت ادعا شده است، وجود ندارد. به‌عنوان مثال، گاهی لوازم منزلی که به‌عنوان جنس درجه یک فروخته شده فاقد چنین ویژگی است یا زمانی که قراردادی با شرکتی منعقد می‌شود، اطمینان از عمل به تعهدات شرکت آنطور که قول داده شده وجود ندارد. یا خدمات ارائه شده توسط دندانپزشک با اینکه پول زیادی دریافت کرده فاقد کیفیت لازم است. در تمامی مثال‌های ذکر شده، اطلاعات یک طرف مبادله بیش از طرف دیگر است. یعنی عدم تقارن اطلاعاتی وجود دارد. یکی از راه‌های انجام مبادله موفق این است که خریدار تلاش کند تا اطلاعات خود را از طرف دیگر یعنی فروشنده و سطح کیفیت خدماتش تا حد ممکن بالا ببرد. هرچند اینکار همواره عملی و چندان مقرون به صرفه هم نیست.

قانون لیمو:

در آمریکا یکی از روشهای مبارزه با بازارهای غیر شفاف ایجاد نوعی گارانتی ملی با پشتیبانی قانونی معروف به قانون لیمو است. یعنی اگر کسی کالایی بخرد و بعدا مشخص شود که آن کالا نامرغوب بوده است، قانون از او حمایت می کند

در نظام بانکی نیز عدم تقارن اطلاعات وجود دارد. بانک‌ها به اطلاعات کامل افرادی که متقاضی تسهیلات هستند دسترسی ندارند. یکی از فلسفه‌های وجودی ایجاد سامانه اعتبارسنجی بالابردن اطلاعات طرف مقابل و به‌عبارت دیگر ایجاد تقارن اطلاعاتی بین فروشنده(خدمت/محصول) و خریدار(خدمت/محصول) است. در کشور ما شرکت مشاوره رتبه‌‌بندی اعتباری ایران متولی سامانه اعتبارسنجی است. براساس آئین‌نامه نظام سنجش اعتبار، مصوب هیات وزیران در اسفند ماه 86 کلیه بانکها و موسسات اعتباری موظف به ارسال اطلاعات تسهیلاتی مشتریانشان به سامانه اعتبارسنجی ملی هستند و این اطلاعات از ابتدای سال 1388 توسط 95 درصد بانک‌ها به این شرکت ارسال می‌گردد. با فراگیرشدن استعلام از سامانه اعتبارسنجی در اکثر بانک‌ها و استفاده از گزارش‌های اعتباری و اعتبارسنجی آن، مشتریان خوش‌حساب و بدحساب شناسایی  شده و در نتیجه ریسک اعتباری مشتریان کاهش خواهد یافت. همچنین اطلاعات این سامانه به عنوان یکی از گزارش‌های تصمیم‌ساز در اعطای تسهیلات بانکی به متقاضیان تسهیلات، مورد استفاده قرار می‌گیرد و باعث بالارفتن کیفیت اطلاعات موجود و جمع‌آوری سایر انواع اطلاعات مربوط به تسهیلات و ضمانت‌نامه‌ها خواهد شد. در آینده‌ نزدیک نیز، اطلاعات ضامنین جهت شناسایی تعهدات غیرمستقیم اشخاص، چک‌های برگشتی، بدهی‌های مالیاتی و اطلاعات ورشکستگی نیز در سامانه بارگذاری خواهد شد. تاکنون در حدود 19 میلیون رکورد اطلاعاتی مشتریان نظام بانکی در سامانه بارگذاری شده و طبق گزارش بانک جهانی در تازه‌ترین گزارش خود، میزان پوشش اطلاعات این سامانه در سال 2011 نسبت به سال ماقبل آن رشد 4 برابری داشته است.

سامانه اعتبارسنجی و تنظیم رفتار شهروندی

سامانه اعتبارسنجی در وهله اول مورداستفاده بانک‌ها قرار می‌گیرد که به مزایای آن در قسمت قبلی اشاره شد، ولی این سامانه می‌تواند کاربردهای مفید دیگریی نیز در سطح جامعه داشته باشد. تمامی شهروندان در هرکجای کشور که باشند براساس سابقه خوب خود در این سامانه می‌توانند از تسهیلات بانک‌ها استفاده نمایند و میزان قضاوت‌های شخصی و فساد اداری در زمینه ارائه تسهیلات به مشتریان بدحسب تا حد بسیار زیادی کاهش می‌یابد. بدین ترتیب عدالت اجتماعی با استفاده از این سامانه افزایش می‌یابد. در گذشته‌های دور و مخصوصاً در شهرهای کوچک و روستاها، افرادی به خوش قولی و خوش حسابی شهره بودند و مبادلات تجاری با آنها با اطمینان بالایی همراه بود ولی امروزه‌ در کلان‌شهرها شناسایی چنین افرادی کار ساده‌ای نیست و یا نمی‌توان صرفاً به شنیده‌ها، ادعاها یا توصیه‌های دیگران استناد کرد. درحالیکه با بررسی مثلاً سوابق 5 ساله‌ یا بیشتر افراد در این سامانه ویژگی‌های شخصی و حرفه‌ای همچون خوش قولی، خوش حسابی، راستگویی، متعهد و منظم بودن افراد تاحد زیادی قابل شناسایی است. با افزایش سنوات سوابق افراد در این سامانه، حتی از اطلاعات آن می‌توان در سایر کسب‌وکارها نیز استفاده نمود. فروشندگان لوازم خانگی، شرکت‌های خودروسازی و سایر کسب‌وکارها می‌توانند با اطلاع از سوابق افراد در این سامانه، بهترین تصمیم را در مورد فروش اقساطی به مشتریان اتخاذ نمایند. افراد جامعه قبل از انتخاب شرکای تجاری و حتی شریک زندگی نیز می‌توانند با بررسی سوابق طرف مقابل به ویژگی‌های مهمی که در زندگی کاری و شخصی بسیار مهم است و در  بالا به آنها اشاره شد پی برده و میزان ریسک و عدم اطمینان خود در تصمیم‌گیری را کاهش دهند. شهروندان با علم به اینکه سوابق مالی آنها در این سامانه ثبت شده و به‌راحتی قابل پایش است، به‌منظور محروم نشدن از بسیاری خدمات مالی و غیر مالی به تنظیم رفتار شهروندی خود می‌پردازند؛ چراکه به‌عنوان مثال عدم پرداخت اقساط تنها جریمه دیرکرد برای آنها نداشته و می‌تواند آنها را از سایر خدمات جامعه نیز محروم نماید.





نوع مطلب : برنامه ریزی استراتژیک، صنعت بانکداری، MBA، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


شنبه 13 خرداد 1391 06:00 ب.ظ
جناب کلانتری
در متن از عبارت می تواند استفاده شده است یعنی درحال حاضر همه امکاناتی که در مقاله عنوان شده، وجود ندارد. درکل پیام این مقاله این است که بانک ها می توانند نقش پر رنگ تری در تنظیم روابط شهروندی ایفا کنند.
شنبه 13 خرداد 1391 01:17 ب.ظ
باتوجه به توضیحات سامانه مذکورمی تواندکارایی خوبی داشته باشدلیکن اگراین سامانه توسط ادارهای مستقل ازبانکهاوتحت نظر بانک مرکزی تشکیل واداره شود. کارایی آن چندین برابر می شدوهمچنین مشتریان بانکها نیزاز یک پرونده اعتباری واحدبهره می بردنند ونیازی به صرف زمان وهزینه جهت تشکیل پرونده اعتباری متعددنزدبانکهاوحتی نزدمناطق مختلف یک بانک نخواهندداشت.
البته اینجانب به تجربه وتاآنجاکه اطلاع دارم،می دانم که فقط بابت استعلام چک برگشتی مشتریان وآن هم بصورت ناقص از سامانه مزبور استفاده می شود.
دوشنبه 1 خرداد 1391 09:44 ق.ظ
استاد محترم خوشحالم که این صفحه وجود دارد ...وقتی ترم تمام می شود و ممکن است دیگه نتونیم از هم اندیشی با شما داشته باشیم جقدر غمگین می شوم ......
دوشنبه 1 خرداد 1391 09:41 ق.ظ
حرفهای ما هنوز ناتمام ،تا نگاه می کنی ،وقت رفتن است ،باز هم همان حکایت همیشگی
پیش ازآنکه با خبر شوی،لحظه عزیمت تو ناگزیر می شود،آی ای دریغ و حسرت همیشگی
ناگهان چقدر زود دیر می شود
دوشنبه 1 خرداد 1391 09:40 ق.ظ
great1
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


 
   
   
تحلیل آمار سایت و وبلاگ بازی فکری دوز
 ـ